Anders kijken, beter zien, meer kunnen

56-02
Geen succesvolle onderwereld zonder steun van de bovenwereld. De verwevenheid van deze twee werelden is een bedreiging voor de veiligheid en integriteit van onze samenleving. De RIEC's zijn ondermeer in het leven geroepen om de veiligheidspartners te ondersteunen bij het tegengaan van verwevenheid van onder- en bovenwereld. Maar dan moeten we wel weten hoe die verwevenheid eruit ziet, wat de strategieën van criminelen zijn en waar we in onze samenleving het meest kwetsbaar zijn. Het zicht op die verwevenheid in de gemeente of regio waarin we werken, is nog onvoldoende aanwezig.

De informatie die we daarvoor nodig hebben, komen we echter wel elke dag tegen, ook bij de politie. Zo bevat vrijwel elk opsporingsonderzoek naar met name de georganiseerde misdaad veel verwevenheids- informatie. Maar de vraag is of politie en OM het procesdossier van het opsporingsonderzoek ook door zo'n bril bekijken en wat we van al die informatie terug zien in het criminaliteitsbeeld van onze omgeving. In de wijk bevinden zich "knooppunten" waar onder- en bovenwereld met elkaar verstrengeld zijn. Maar de vraag is of de ogen en oren van de politiemensen op straat erop gericht zijn om het te zien en te horen en zo ja, wat er dan mee gedaan wordt. Voor andere overheidspartners geldt hetzelfde. Ook daar ligt informatie die we nodig hebben om te zien wat er zich in de duistere hoeken van onze samenleving afspeelt.

Als we meer willen zien, moeten we dus eerst anders leren kijken. Dat geldt overheidbreed net als het vervolgens met elkaar delen van die informatie. We gaan dan niet alleen beter zien wat er buiten aan de hand is, maar ook wat we er met elkaar als overheid aan kunnen doen. Een recente praktijkcasus ter illustratie.

Een openbare orde probleem in een kleine gemeenschap: het is niet wat het lijkt.
Elk jaar opnieuw staat de oudejaarsnacht in het dorp in het teken van autobranden en andere openbare ordeverstoringen door jongeren. De veiligheidsrisico’s zijn groot, net als de inzet van gemeente, brandweer, politie en andere diensten. De overheidsdiensten hebben op allerlei wijzen geprobeerd de zaak onder controle te krijgen. Met harde hand en met de dialoog. Niets hielp. Sterker nog, hoe fermer het overheidsoptreden, hoe nadrukkelijker de onmacht van het gezag leek te worden geëtaleerd. De daders hadden blijkbaar de middelen en logistieke faciliteiten om steeds een nieuw antwoord te vinden op pogingen van de overheid om de ordeverstoringen te verhinderen. De vraag drong zich op: kijken we wel naar het echte probleem of slechts naar een symptoom ervan? Is het wel wat het lijkt te zijn? Beter kijken leverde niet alleen zicht op de criminele en andere duistere invloeden achter het probleem op, maar ook een multidisciplinair overheidsoptreden dat bijzonder effectief bleek.