Allround Blauw: jaargang 5 nummer 27. November-December 2012

moderne slavernij om de hoek

Tekst: Gerda Preusting
Foto’s: NIK-themadag

page1image23848
dat was de titel van de 57e NIK- themadag die op donderdag 11 oktober werd gehouden in de Reehorst in Ede. de ontvangstzaal is afgeladen vol als voorzitter Kees Hogeveen zijn toehoor- ders welkom heet. Het is een dag met een beladen onderwerp: uitbuiting van mensen staat centraal. Een dag om te herinneren.
Wat het eerst opvalt vandaag is het aantal vrouwen in de zaal. Op andere themadagen van het NIK zijn het vooral de mannen die in aantal domineren. Is het thema van de dag wellicht voor vrouwen extra aantrekkelijk of werken zij in aantal meer in dit vakgebied van het politiewerk? Feit is dat dit gemêleerde gezelschap de dag een extra sociale dimensie geeft.
Het was het boek “De fatale fuik”, geschreven door politieman Henk Werson, dat het NIK-bestuur deed besluiten om rondom het onderwerp mensenhan- del een themadag te organiseren.‘Het boek heeft me getriggerd.Alle vragen die je je als politieman/ vrouw kunt stellen over dit onderwerp, worden erin behandeld,’ aldus Kees Hogeveen.‘Je kunt er je vak inhoudelijk mee verdiepen, dat is de kracht van het boek dat je ingrijpend meeneemt achter de schermen van mensenhandel. Ik heb geleerd op een andere manier naar deze branche te kijken.’

UITBUITING
Dat is ook de mening van W. ten Kate, landelijk coördinerend officier van justitie mensenhandel en mensensmokkel. In zijn voorwoord benadrukt hij dat het centrale woord uitbuiting is, als het gaat om mensenhandel.‘Uitbuiting in drie soorten: in arbeids- verhoudingen, in de criminele en seksuele sfeer.
Op het aspergeveld, in een atelier of seksinrichting of op de binnenvaart. Kortom, bij u en mij om de hoek van de straat. Niet alleen in de grote steden, maar ook op het platteland. De grootste vorm van uitbuiting is de seksuele uitbuiting. Signalen zijn moeilijk te herkennen, daarom is Slavernij om de hoek een prima gekozen titel voor vandaag.’ Enkele dagen voor de NIK-themadag legde ten Kate in het programma Nieuwsuur aan de mensen thuis uit dat de politie succesvolle acties houdt in prostitutiebuurten.‘Mensenhandel is volop aanwezig in deze maatschappij. Je moet er naar op zoek, maar als je gaat graven, haal je de rommel ook naar boven.’
Het is niet het grote geld dat voor vrijheid zorgt.
De officier van justitie wees in de uitzending derhalve op de vele buitenlandse prostituees die in hun eigen land gouden bergen worden beloofd.. ‘Vaak dwingt de armoede hen naar Nederland te gaan. Eenmaal hier aangekomen raken ze in de puree omdat ze in handen van mensenhandelaren zijn gevallen.Wanneer een vrouw protesteert, is mishandeling aan de orde van de dag.’

ESCORTBRANCHE
Vijftien workshops biedt het NIK aan, waaronder de workshop van Henk Werson. Maar er wordt vandaag onder andere ook gesproken over de digitale loverboy, zicht op de escortbranche en de aanpak van mensenhandel op Schiphol. Kortom, een scala aan mogelijkheden, waarbij je kunt aanschuiven en je eigen vakgebied met de aangeboden kennis kunt verdiepen of verbreden.
Onderzoeker Caroline Loeber van het KLPD bijvoorbeeld laat haar bezoekers zien wat de mogelijkheden zijn om zicht te krijgen op mensen- handel in de escortbranche.‘Het uitgangspunt tijdens mijn onderzoek was: geen escort met minderjarigen of illegalen, en ook niet onder dwang.

‘als je gaat graven, haal je de rommel ook naar boven’

Sinds de opheffing van het bordeelverbod is iedere prostituee zzp-er geworden. De escortbranche werkt veelal regio overschrijdend, het is dus de kunst is om binnen de mazen van de wet op een andere manier bij deze branche uit te komen. Bijvoorbeeld rechercheren via internet; de omge- keerde escortcontrole op grond van bestuursrecht.’ Caroline onderstreept het belang van een vast aanspreekpunt bij de gemeente.‘Bij acties gezamenlijk optrekken. Het geeft een effectief afschrikbeleid als de gemeente een pand sluit.’

‘Laffe Boy’

Van de regio Rotterdam-Rijnmond houden Jean Custers en Maurice van Westrienen een indrukwekkende presentatie over hun aanpak van de digitale loverboy. De campagne loverboys 2.0 – een loverboy is een laffe boy - als pilot in 2010 gestart, was binnen het korps enorm succesvol. Op indrukwekkende wijze legt het tweetal uit hoe jonge meisjes met volledig verlies van eigenwaarde in handen vallen van loverboys.‘De tijd dat deze jonge mannen dagenlang rond het schoolplein hingen is voorbij. Hun activiteiten zijn verschoven naar het Internet. Jonge meisjes plaatsen alle persoonlijke informatie op Internet – zelfs seksuele voorkeuren - en loverboys haken daar op in.Volop kansen!’ De beide politiemannen benadrukken het belang van onder- scheiden van minderjarige slachtoffers binnen de prostitutiewereld.‘Dat kan lastig zijn, want jonge slachtoffers hebben vaak een eigen digitale codetaal. Er is geen heimelijker circuit dan het prostitutie- circuit van een minderjarige. Internet versnelt het loverboyproces.’ Ook bij deze workshop het advies: ketenaanpak is belangrijk.

BLOEMEN ALS DEKMANTEL
Schrijnend voorbeeld: in een van de workshops wordt een filmpje getoond van een lokale omroep. Een zonnige dag, mensen uit een gemoedelijke plattelandsgemeente lopen door de kassen van een bloementeler en genieten van de immense bloemen- pracht.Tegen de interviewer zeggen zij: ’Geweldig, zoveel moois om je heen.’ Op de achtergrond zie 0je buitenlandse werknemers lopen. Ogenschijnlijk een gewoon beeld, maar geen van de bezoekers weet dat deze arbeiders op een schandalige manier worden uitgebuit. Lange werkdagen, een uurloon van enkele euro’s, vervuild onderkomen. De bloemen vormen de dekmantel voor de arbeidsuitbuiting. Een ontnuchterende waarheid. De bloemenkas als innerlijke gevangenis waar een slachtoffer niet meer denkt uit te komen. De film geeft een kijkje in een gesloten wereld die aan de andere kant zo open kan zijn.

‘ware liefde is nergens hier’

De kenmerken van arbeidsuitbuiting: vreemdelingen, onderbetaling, slechte werkomstandigheden en de koppeling werk en wonen. Bovendien: dirty, dangerous, degrading: vies, gevaarlijk en minderwaardig werk. De werkgever is ook de huisbaas en heeft meestal de touwtjes stevig in handen.
‘Ik heb vóór 2005 wel situaties van uitbuiting gezien, maar de kansen gemist om er iets aan te doen Daarna kwam het artikel 273f en kreeg ik een hand- vat in handen om op te treden,’ zegt een Brabantse politievrouw na afloop. ‘Een leerzame dag, ik heb over instrumenten gehoord die ik zeker binnen het dagelijks werk zal gaan toepassen.’

page1image17104
Uitbuiting staat omschreven in artikel 273f Wetboek van Strafrecht. Het langste en meest ingewikkelde artikel van het Wetboek. Bij toepassing moet sprake zijn van inbreuk op de menselijke waardigheid, lichamelijke integriteit en persoonlijke vrijheid. Ook orgaanverwijdering valt hier onder.

GRIJS GEBIED
Mensenhandel, uitbuiting op de werkvloer, prostitutie, loverboys.Vaak een grijs gebied.Waar eindigt vrijheid en begint dwang? Er werd tijdens deze NIK-themadag een antwoord gegeven op vragen als: wat maakt dat een mens slachtoffer wordt en blijft? En wat betekent het om slachtoffer te zijn? Een slachtoffer vertelde vandaag haar relaas, maar ook een hulpverlener, een medewerker van Europol en het Openbaar Ministerie kwamen aan het woord. Natuurlijk is zo’n themadag geschikt om te netwerken, om bij te praten en een oude bekende te ontmoeten. Maar deze dag was er een om in te lijsten, niet in de laatste plaats vanwege het toch beladen onderwerp. Alle politiemannen- en vrouwen die vandaag te gast zijn, krijgen het boek ‘de fatale fuik’ mee naar huis. De politieman/vrouw werd vandaag met de neus op de feiten gedrukt. Leer met andere ogen kijken naar de wereld om je heen. Geef je ogen en oren nog meer de kost, kijk om je heen, in je buurt of straat. Op de meest gewone plekken laat de criminele wereld zijn ware, wrede gezicht zien. Gedwongen prostitutie is geen arbeid, gedwongen prostitutie is slavernij.
En onthoud: wat een slachtoffer het meest kwaad doet is niet de wreedheid van de onderdrukker, maar het zwijgen van de omstanders.Want als je niet weet wat het is, zie je het ook niet.